یاد بگیرید با تکیه بر یافته‌های جدید نوروساینس، ذهن، تمرکز، حافظه و عادت‌های خود را بهتر مدیریت کنید و سبک زندگی‌تان را در مسیر برنامه‌ها و اهداف واقعی زندگی قرار دهید.
تا به حال برای خودتان برنامه‌ای نوشته‌اید، چند روز با انگیزه پیش رفته‌اید و بعد دوباره به همان الگوهای قبلی برگشته‌اید؟
احتمالاً مشکل فقط «کمبود اراده» یا «بی‌انضباطی» نیست.
ما بخش زیادی از رفتارهای روزمره خود را نه با تصمیم‌گیری آگاهانه، بلکه تحت تأثیر عادت‌ها، محیط، توجه، هیجان، خواب، استرس و الگوهای تکرارشونده زندگی انجام می‌دهیم. به همین دلیل، اگر بخواهیم سبک زندگی‌مان را واقعاً تغییر دهیم، فقط نوشتن یک برنامه روزانه کافی نیست؛ باید یاد بگیریم ذهن و سیستم رفتاری خود را با برنامه‌ای که برای زندگی‌مان داریم هماهنگ کنیم.
دوره «برنامه‌ریزی زندگی، تمرکز و حافظه» با تکیه بر یافته‌های جدید نوروساینس طراحی شده است تا به شما کمک کند ارتباط میان مغز، توجه، حافظه، عادت‌ها و سبک زندگی را بهتر درک کنید و از این شناخت برای ساختن رفتارهای پایدارتر استفاده کنید.
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم تغییر سبک زندگی فقط به تصمیم گرفتن نیاز دارد.
مثلاً تصمیم می‌گیریم:
اما دانستن اینکه چه کاری باید انجام دهیم، الزاماً به معنای توانایی انجام مداوم آن نیست.
رفتار ما تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل قرار دارد؛ از جمله محیط، نشانه‌های اطراف، پاداش‌های فوری، وضعیت ذهنی، میزان خستگی، کیفیت خواب و تجربه‌های قبلی.
بنابراین برای ایجاد تغییر پایدار، بهتر است به جای اینکه دائماً خودمان را سرزنش کنیم، سیستم زندگی و عادت‌هایمان را بررسی و طراحی کنیم.
مغز دائماً در حال یادگیری و سازگار شدن با تجربه‌های ماست.
هر بار که یک رفتار را در شرایط مشابه تکرار می‌کنیم، ارتباط میان موقعیت، رفتار و پیامد آن می‌تواند تقویت شود. به همین دلیل بسیاری از رفتارهای روزمره به مرور به رفتارهایی تبدیل می‌شوند که بدون فکر کردن زیاد انجامشان می‌دهیم.
اما این به معنای «تغییرناپذیر بودن» مغز نیست.
یکی از مفاهیم مهم در علوم اعصاب، انعطاف‌پذیری عصبی یا Neuroplasticity است؛ یعنی مغز در پاسخ به تجربه، یادگیری و رفتار می‌تواند در طول زندگی تغییر کند.
این موضوع یک پیام مهم برای تغییر سبک زندگی دارد:
لازم نیست برای همیشه همان آدم قبلی بمانیم؛ اما برای تغییر، باید تجربه و رفتار جدید را به اندازه کافی در شرایط مناسب تکرار کنیم.
در نتیجه، هدف ما نباید صرفاً ساختن یک برنامه بسیار سخت و ایده‌آل باشد. هدف این است که شرایطی ایجاد کنیم که رفتار مطلوب، قابل انجام و قابل تکرار شود.
وقتی از «تمرکز» صحبت می‌کنیم، معمولاً تصور می‌کنیم باید بتوانیم ساعت‌ها بدون حواس‌پرتی روی یک کار بمانیم.
اما توجه انسان محدود است.
در طول روز، پیام‌ها، شبکه‌های اجتماعی، اعلان‌های گوشی، ایمیل‌ها، افکار، نگرانی‌ها و کارهای مختلف دائماً برای جلب توجه ما رقابت می‌کنند.
به همین دلیل، افزایش تمرکز فقط به این معنا نیست که «بیشتر تلاش کنیم حواس‌پرت نشویم».
بخشی از مسئله، طراحی محیط و مدیریت توجه است.
اگر هر چند دقیقه یک‌بار گوشی خود را بررسی کنیم، هم زمان زیادی از دست می‌دهیم و هم مدام توجه خود را بین محرک‌های مختلف جابه‌جا می‌کنیم.
اما اگر محیط را طوری تنظیم کنیم که محرک‌های مزاحم کمتر شوند، انجام کارهای مهم می‌تواند آسان‌تر شود.
پس یکی از پرسش‌های مهم در برنامه‌ریزی زندگی این نیست که:
«چطور اراده بیشتری داشته باشم؟»
بلکه می‌توانیم بپرسیم:
«چطور محیط و برنامه‌ام را طوری طراحی کنم که انجام کار درست برایم آسان‌تر شود؟»
حافظه نقش مهمی در یادگیری، تصمیم‌گیری و حتی شکل‌گیری رفتارهای روزمره دارد.
اما حافظه یک سیستم ساده برای ذخیره کردن اطلاعات نیست. فرایندهایی مانند توجه، رمزگذاری، تثبیت و بازیابی در یادگیری و به خاطر سپردن اطلاعات اهمیت دارند.
برای مثال، اگر هنگام یادگیری دائماً بین چند کار جابه‌جا شویم، کیفیت توجه ما می‌تواند تحت تأثیر قرار بگیرد و در نتیجه یادگیری نیز دشوارتر شود.
به همین دلیل، اگر می‌خواهیم حافظه و یادگیری بهتری داشته باشیم، باید به عواملی مانند:
توجه کنیم.
در این دوره، حافظه جدا از سبک زندگی دیده نمی‌شود؛ بلکه بخشی از یک سیستم بزرگ‌تر در نظر گرفته می‌شود که در آن توجه، یادگیری، خواب، عادت‌ها و رفتارهای روزانه با یکدیگر ارتباط دارند.
برنامه‌های بزرگ معمولاً هیجان‌انگیز هستند.
مثلاً ممکن است تصمیم بگیریم از فردا:
«هر روز یک ساعت ورزش کنم، دو ساعت مطالعه داشته باشم، صبح زود بیدار شوم، غذای سالم بخورم، روزانه مدیتیشن کنم و هیچ زمانی را تلف نکنم.»
اما اگر این برنامه با شرایط واقعی زندگی ما سازگار نباشد، احتمالاً اجرای آن دشوار خواهد شد.
یک روش کاربردی‌تر این است که تغییر را به رفتارهای کوچک‌تر و مشخص‌تر تبدیل کنیم.
مثلاً به جای:
«بیشتر کتاب می‌خوانم.»
بگوییم:
«بعد از صبحانه، ۱۵ دقیقه کتاب می‌خوانم.»
یا به جای:
«کمتر با گوشی کار می‌کنم.»
یک قانون مشخص برای استفاده از گوشی تعریف کنیم.
این تغییر کوچک به ما اجازه می‌دهد رفتار جدید را در یک موقعیت مشخص قرار دهیم و آن را راحت‌تر تکرار کنیم.
انگیزه می‌تواند شروع‌کننده خوبی باشد، اما معمولاً نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم همیشه با انگیزه باشیم.
روزهایی وجود دارد که خسته‌ایم، حوصله نداریم، برنامه‌مان به هم می‌ریزد یا اتفاق پیش‌بینی‌نشده‌ای رخ می‌دهد.
بنابراین یک سبک زندگی پایدار باید برای روزهای «بی‌انگیزگی» هم طراحی شده باشد.
برای مثال، اگر هدف ما ورزش کردن است، می‌توانیم یک نسخه حداقلی از آن رفتار تعریف کنیم:
اگر وقت کافی ندارم، حداقل ۱۰ دقیقه فعالیت می‌کنم.
این نوع نگاه کمک می‌کند یک روز سخت به معنی «رها کردن کامل برنامه» نباشد.
برنامه‌ریزی فقط پر کردن تقویم نیست.
ممکن است تقویم ما کاملاً پر باشد، اما بخش زیادی از فعالیت‌های روزانه‌مان ارتباطی با چیزهایی که واقعاً برایمان اهمیت دارند نداشته باشند.
یک برنامه خوب باید به این سؤال پاسخ دهد:
«من می‌خواهم زمان و انرژی‌ام را صرف چه چیزی کنم؟»
وقتی اولویت‌های زندگی مشخص‌تر شوند، برنامه‌ریزی روزانه نیز معنا پیدا می‌کند.
برای مثال، اگر یادگیری برای شما مهم است، باید زمانی واقعی برای یادگیری در برنامه وجود داشته باشد.
اگر سلامتی مهم است، خواب و فعالیت بدنی نباید همیشه در آخر فهرست قرار بگیرند.
اگر خانواده برای شما اهمیت دارد، ارتباط با خانواده باید در زندگی واقعی شما جایی داشته باشد؛ نه فقط در فهرست «کارهایی که باید انجام دهم».
در این نگاه، برنامه‌ریزی زندگی یعنی ایجاد هماهنگی میان:
ارزش‌ها → اهداف → برنامه → رفتار → عادت
برای تغییر پایدار، می‌توانیم چند سؤال ساده اما مهم از خودمان بپرسیم:
قبل از تغییر، باید رفتار فعلی خودمان را بشناسیم.
چه زمانی بیشتر حواس‌پرت می‌شوم؟
چه موقع بیشتر کارها را به تعویق می‌اندازم؟
چه چیزهایی باعث می‌شوند سراغ گوشی بروم؟
چه زمانی انرژی بیشتری دارم؟
چه موقع احتمال انجام عادت موردنظر بیشتر است؟
شناخت الگوی فعلی، نقطه شروع تغییر است.
هدف باید تا حد امکان مشخص باشد.
«می‌خواهم آدم منظم‌تری باشم» هدف بسیار کلی است.
اما:
«می‌خواهم پنج روز در هفته، ساعت مشخصی را به مهم‌ترین کار روزم اختصاص دهم»
قابل مشاهده‌تر و قابل پیگیری‌تر است.
گاهی مشکل خود رفتار نیست؛ بلکه محیط است.
اگر گوشی همیشه کنار دستمان باشد، احتمال بررسی آن بیشتر می‌شود.
اگر خوراکی خاصی همیشه جلوی چشممان باشد، ممکن است انتخاب آن آسان‌تر شود.
اگر وسایل ورزش از قبل آماده باشند، شروع ورزش می‌تواند ساده‌تر شود.
بنابراین یکی از ابزارهای مهم تغییر رفتار، طراحی محیط است.
قرار نیست از روز اول زندگی‌مان را کاملاً تغییر دهیم.
می‌توانیم با یک نسخه کوچک شروع کنیم که واقعاً قابل اجرا باشد و سپس به مرور آن را توسعه دهیم.
آنچه اندازه‌گیری می‌شود، راحت‌تر قابل مشاهده است.
لازم نیست همه چیز را پیچیده کنیم.
گاهی یک تقویم ساده، چک‌لیست یا ثبت کوتاه روزانه کافی است تا متوجه شویم چه چیزی در زندگی‌مان جواب می‌دهد و کجا نیاز به تغییر داریم.
این دوره برای کسانی طراحی شده که فقط به دنبال یک جدول برنامه‌ریزی دیگر نیستند.
اگر احساس می‌کنید:
این دوره می‌تواند نقطه شروعی برای شناخت بهتر رابطه میان مغز، توجه، حافظه، عادت و رفتار باشد.
هدف دوره این نیست که به شما بگوید یک سبک زندگی مشخص برای همه مناسب است.
هدف این است که ابزار و شناخت لازم را داشته باشید تا بتوانید سبک زندگی متناسب با اهداف، شرایط و اولویت‌های خودتان را بهتر طراحی کنید.
برای تغییر سبک زندگی، لازم نیست هر روز با خودمان بجنگیم.
بهتر است بفهمیم مغز و رفتارمان چگونه تحت تأثیر محیط، توجه، تکرار، خواب، یادگیری و تجربه قرار می‌گیرند و سپس از این شناخت برای ساختن سیستم زندگی خودمان استفاده کنیم.
برنامه‌ریزی زندگی، تمرکز و حافظه در نهایت سه موضوع جدا از هم نیستند.
وقتی بدانیم چه چیزی برایمان مهم است، می‌توانیم بهتر برنامه‌ریزی کنیم.
وقتی توجه خود را بهتر مدیریت کنیم، انجام کارهای مهم آسان‌تر می‌شود.
وقتی شرایط یادگیری و حافظه را بهتر بشناسیم، یادگیری مؤثرتر می‌شود.
و وقتی عادت‌ها و محیط خود را آگاهانه‌تر طراحی کنیم، احتمال اینکه برنامه‌های ما به رفتارهای واقعی تبدیل شوند بیشتر خواهد شد.
تغییر سبک زندگی قرار نیست یک تصمیم یک‌روزه باشد.
تغییر، فرایندی است که با شناخت شروع می‌شود، با رفتارهای قابل اجرا ادامه پیدا می‌کند و با تکرار و اصلاح به بخشی از زندگی تبدیل می‌شود.
مدیر - بیزینس من - مهندس نرم افزار
محمد مهدی شهابی مدیر تیم‌های ایوولرن (Evolern) و ایووتیم (EvoTeam) و یک بیزینس‌من فعال در حوزه فناوری و کسب‌وکارهای دیجیتال است. او با تمرکز بر توسعه محصولات و تیم‌های تخصصی، در مسیر ایجاد و گسترش مجموعه‌های نوآورانه فعالیت می‌کند.شهابی بیش از ۱۵ سال سابقه در برنامه‌نویسی و حوزه فناوری اطلاعات دارد ......
بوف آکادمی یک پلتفرم فارسی‌زبان آموزش آنلاین است که با هدف ساده‌کردن دسترسی فارسی‌زبانان به دوره‌های آموزشی معتبر بین‌المللی فعالیت می‌کند. این پلتفرم مجموعه‌ای از دوره‌های آموزشی منتخب از منابعی مانند Udemy، Coursera، Peterson Academy، Mindvalley، Foundr و The Great Courses را در یک محیط واحد و با زیرنویس فارسی ارائه می‌دهد. بوف آکادمی علاوه بر دوره‌های آموزشی، ابزارهایی مانند تست‌های شخصیت‌شناسی و ارزیابی استعداد را نیز ارائه می‌کند تا کاربران بتوانند پیش از انتخاب مسیر آموزشی، شناخت بهتری از علایق، توانمندی‌ها و سبک یادگیری خود داشته باشند. پرداخت ریالی، دسترسی همیشگی به دوره‌های خریداری‌شده، به‌روزرسانی محتوا و پشتیبانی از دیگر خدماتی است که این مجموعه برای تجربه‌ای ساده‌تر از یادگیری آنلاین فراهم کرده است.
این دوره هنوز منتشر نشده است.
با پیشثبتنام، به محض انتشار از طریق پیامک به شما خبر می‌دهیم.